Constitutioneel eczeem bij baby

Constitutioneel eczeem is een allergische aandoening met als meest kenmerkende symptomen een droge, schilferende en jeukende huid. Constitutioneel eczeem komt in ongeveer 90% van de gevallen voor bij kinderen van drie jaar of jonger, vaak zelfs al in de eerste maanden na de geboorte van het kind. Constitutioneel eczeem wordt ook wel atopisch eczeem genoemd. ‘Constitutioneel’ betekent dat men een atopische aanleg heeft, wat wil zeggen dat men de aanleg heeft om eczeem, hooikoorts en astma te ontwikkelen. Bovendien is er sprake van een erfelijke aanleg, wat betekent dat vaak (naar schatting in zo’n 70% van de gevallen) ook naaste familieleden allergische aandoeningen hebben.


Symptomen constitutioneel eczeem

Atopisch eczeemConstitutioneel eczeem is een huidaandoening met als belangrijkste symptomen een jeukende en droge huid. Symptomen uiten zich bovendien met huidreacties zoals roodheid, blaasjes, korstjes, pukkels en schilfers.

De symptomen variëren nog enigszins naargelang de leeftijd. Bij kinderen jonger dan één jaar is het eczeem meestal in het gezicht aanwezig. Dergelijk eczeem bij baby’s wordt ook wel ‘dauwworm’ genoemd, waarbij jeukende bultjes en vochtige blaasjes op het gezicht zichtbaar worden. De symptomen beginnen meestal rond de derde maand na de geboorte en vrijwel altijd voor de leeftijd van 5 jaar. De eerste symptomen uiten zich meestal als een jeukende huiduitslag met rode blaasjes op de wangen en het voorhoofd. Het eczeem kan zich bij dauwworm langzaam uitbreiden tot de romp, armen en benen. Door wrijven en krabben gaan de blaasjes open en kunnen korstjes en soms zelfs ontstekingen ontstaan.

Na het tweede levensjaar beperkt het eczeem zich vaak tot het gezicht, de nek, knieholtes, elleboogsplooien, polsen en de enkels. Het eczeem is nu ook droger dan bij dauwworm. Als eczeem lange tijd bestaat, kan de huid dikker en harder worden door een proces van verlittekening. In de loop van de jaren neemt het eczeem af en na de leeftijd van 30 á 40 jaar komt constitutioneel eczeem relatief weinig voor. Bij volwassenen is met name sprake van handeczeem met als voornaamste klachten jeuk en een droge huid. Iemand met constitutioneel eczeem heeft vaak ook neusklachten en astma. Bovendien komen deze klachten vaak ook in de familie voor.

Oorzaak constitutioneel eczeem

Het is belangrijk om te weten dat de oorzaak van constitutioneel eczeem vaak meer dan één factor is. Hieronder vindt u een overzicht van dergelijke mogelijke factoren:

  • Voedselallergie
    Eczeem als gevolg van onder andere voedselallergie komt vooral voor bij kinderen onder de leeftijd van twee á drie jaar. In de meeste gevallen ligt de oorzaak in overgevoeligheid voor koemelk of kippeneieren. Vaak is voedselallergie niet de enige oorzaak en des te ouder de persoon is, des te kleiner is de kans dat voedselallergie de oorzaak is.
  • Inhalatie allergenen
    De meeste mensen met constitutioneel eczeem reageren bij een allergietest op allergenen die via de luchtweg binnenkomen. Voorbeelden van dergelijk allergenen zijn pollen, huisstofmijt, en (huis)dieren.
  • Irriterende prikkels
    Een verminderde tolerantie voor irriterende stoffen is kenmerkend voor iemand met constitutioneel eczeem. Voorbeelden van zulke stoffen zijn parfum, badschuim, zepen, wol en wasmiddelen. Ook bijvoorbeeld warmte en zweet kunnen de huid irriteren.
  • Andere factoren
    Hormonale invloeden (zoals de menstruatie) of psychische stress kunnen het eczeem verergeren.


Behandeling constitutioneel eczeem

Bij de behandeling van constitutioneel eczeem kunnen de volgende maatregelen zinvol zijn:

  • Het vermijden van allergische en niet-allergische prikkels.
    Aangezien niet iedere persoon met constitutioneel eczeem overgevoelig is voor dezelfde prikkels, moet u de maatregelen afstemmen op uw specifieke situatie. Kortom, bij voorkeur weet u waar u precies op reageert zodat u zo effectief mogelijk maatregelen kunt treffen. Bij een huisstofmijtallergie kan het bijvoorbeeld nuttig zijn om matrashoezen aan te brengen. Bij een allergie voor dieren zijn saneringsmaatregelen van belang (zeker aangezien er dan vaak ook astma en neusklachten zijn). En bij een voedselallergie is het allereerst belangrijk om te weten waar u allergisch voor bent om vervolgens die specifieke voedingsmiddelen te kunnen vermijden. Tot slot kan de uiting van constitutioneel eczeem worden verlicht of voorkomen door wollen kleding te vermijden en bijvoorbeeld neutrale zeep te gebruiken.
  • Bestrijding van een droge huid.
    Omdat een droge huid gevoeliger is voor prikkels is het van belang om een droge huid te voorkomen. Warmte droogt de huid uit. Het is daarom zinvol niet te warm en te lang te douchen. Gebruik van badolie kan de huid vochtig houden. Neutrale zalven of crèmes kunnen droogte van de huid eveneens tegengaan.
  • Bestrijding van de jeuk.
    Tegen de jeuk kunnen moderne antihistaminica worden voorgeschreven. Deze helpen echter vaak onvoldoende. Sommige, oudere antihistaminica hebben slaperigheid als bijwerking. Bij nachtelijke jeuk (en zeker als er ’s nachts veel gekrabd wordt) kan het nuttig zijn zo’n antihistaminicum te nemen voor het slapen gaan.
  • Behandeling met corticosteroïden en teerzalven.
    Vaak is korte of langere behandeling met corticosteroïd-houdende zalven of crèmes of teerzalven noodzakelijk.
  • Lichttherapie.
    Het is bekend dat zonlicht een gunstig effect heeft op eczeem. In het geval van ernstig eczeem kan aanvullende UV-lichttherapie bij de dermatoloog worden toegepast.
  • Bestrijding van infecties.
    Een eczemateuze huid kan gemakkelijk geïnfecteerd raken. Een huid die geïnfecteerd wordt door de huidbacterie genaamd ‘staphylococcus aureus’ wordt gekarakteriseerd door vochtafscheiding uit het eczeem, korsten (ingedroogd vocht) en pusvorming. Behandeling met antibiotica kan noodzakelijk zijn. Soms worden huidinfecties veroorzaakt door het herpesvirus of door schimmels. De behandeling moet dan ondersteund worden met antivirale of antischimmel therapie.

Veel gestelde vragen over constitutioneel eczeem

Is constitutioneel eczeem erfelijk?
Ja. Als één van beide ouders eczeem, astma of rhinitis heeft, is de kans dat het kind constitutioneel eczeem ontwikkeld zo’n 10 tot 40%. Wanneer echter beide ouders eczeem, astma of rhinitis hebben, is de kans dat hun kind constitioneel eczeem krijgt tussen de 40 en 80%.

Hoe vaak komt constitutioneel eczeem voor?
Constitutioneel eczeem is een aandoening die bij 5 tot 15% van de kinderen voorkomt en bij 1 tot 3% van de volwassenen. Constitutioneel eczeem staat hiermee op de 4e plaats in de top 10 van veel voorkomende chronische ziekten in Nederland.
Naar schatting heeft 80 tot 85% van de mensen met constitutioneel eczeem een mild tot matige vorm van eczeem. Ongeveer 12 tot 15% heeft een ernstige vorm van eczeem en zo’n 2% een zeer ernstig eczeem.

Ik heb constitutioneel eczeem, heb ik een verhoogde kans op allergisch contacteczeem?
Nee. Iemand met constitutioneel eczeem heeft geen verhoogde kans op allergisch contacteczeem.

Is constitutioneel eczeem afhankelijk van leeftijd?
Bij 45% van de kinderen met eczeem starten de klachten in de eerste 6 levensmaanden. Bij 65% van de kinderen met eczeem starten de klachten in het eerste levensjaar. Bij kinderen die voor de leeftijd van twee jaar al eczeem ontwikkelen, verdwijnt bij 30% het eczeem rond het tweede levensjaar en bij nog eens 30% tussen de leeftijd van twee en vijf jaar. Echter bij 20% van deze groep kinderen is het eczeem blijvend van aard. Onder de volwassenen met eczeem, heeft 15% pas eczeem na de puberteit.
De lokatie van het eczeem verschilt ook tussen kinderen en volwassenen. Bij zuigelingen kan over het hele lichaam eczeem zichtbaar zijn, ook al zijn de meest voorkomende plekken het voorhoofd, behaarde hoofd, wangen en de strekzijde van de armen en de benen. Vanaf de leeftijd van 2 jaar, komt eczeem vaker voor bij de elleboogplooien, posen, handen, knieholten, enkels en voeten. Bij (jong)volwassenen wordt eczeem met name geconstateerd in het gelaat (oogleden), hals, nek, bovenste deel rug en de buigzijden van de ellebogen, handruggen en knieholten.